Elke school krijgt er mee te maken: gescheiden ouders van leerlingen. Het roept vragen op: Welke ouder waarover informeren? Wat als een ouder tegen de afspraken in een kind komt ophalen? En Wat mag een nieuwe partner weten? Hieronder de vijf meest gestelde vragen op een rij. Check ook de gespreksleidraad ‘Moeilijke gesprekken in de klas’ van LAKS en Stichting School & Veiligheid. Met handvatten voor leraren in het vo over onder meer hoe het mentaal welzijn (na een scheiding) van de leerling te bespreken.
De vijf meest gestelde vragen
- Waarover moet ik welke ouder informeren?
Ga eerst na wie van de ouders het ouderlijk gezag over het kind heeft. Hebben beide ouders het gezag, dan zijn zij samen verantwoordelijk voor beslissingen aangaande het kind. Weigeren ouders die samen het gezag hebben elkaar op de hoogte te brengen of spreken ze elkaar niet meer, dan moet je beide ouders in gelijke mate informeren. Dit kan dubbel werk betekenen. Verder is het sterk aan te raden de echtscheidingspapieren op te vragen, om zelf goed geïnformeerd te zijn. Heeft één van de ouders het gezag over het kind, dan kun je volstaan met het informeren van en het voeren van rapportgesprekken met die ouder. Het Burgerlijk Wetboek bepaalt namelijk dat de ouder met het gezag de ouder zonder gezag moet informeren over belangrijke zaken die het kind aangaan. Vraagt de ouder zonder gezag desalniettemin zelf (actief) om informatie over het kind, dan verplicht het Burgerlijk Wetboek je om deze informatie te geven. Om welke informatie dit gaat? In ieder geval belangrijke feiten en omstandigheden die het kind, diens verzorging en opvoeding betreffen. Denk aan de cognitieve of sociaal-emotionele ontwikkeling. Je hoeft overigens niet op het verzoek in te gaan wanneer het belang van het kind zich hiertegen verzet. Of wanneer je de gevraagde informatie ook niet aan de ouder met gezag hebt gestuurd. Vraagt een ouder zonder gezag informatie op, vergeet dan niet de ouder met het gezag hierover te informeren. - Welke informatie mag ik aan een nieuwe partner geven?
Scholen krijgen vaak de vraag of een nieuwe partner van een ouder mag aansluiten bij een oudergesprek. Dat lijkt soms logisch – een stiefouder of nieuwe partner speelt immers vaak een rol in het dagelijks leven van een kind. Toch liggen de regels hier duidelijk vast, en speelt ook het belang van het kind een grote rol.– De hoofdregel. Wanneer ouders gescheiden zijn en beiden het gezag hebben, geldt: een nieuwe partner mag alleen bij een oudergesprek aanwezig zijn als beide ouders daarmee instemmen. Tijdens zo’n gesprek worden persoonsgegevens van het kind gedeeld, en volgens de AVG mogen die niet zonder toestemming met derden worden besproken. Een nieuwe partner is juridisch gezien een derde. Maakt één ouder bezwaar, dan kan de school de partner dus niet toelaten.– Recente bevestiging in de praktijk. In 2025 oordeelde de onderwijs-geschillencommissie dat een school een stiefouder terecht had geweigerd bij een oudergesprek, omdat de andere ouder geen toestemming gaf. De commissie maakte duidelijk dat een stiefouder géén “onafhankelijke derde” is en dus geen zelfstandig recht heeft om bij zo’n gesprek aanwezig te zijn.– Het begrip verzorger. De onderwijswet kent een bredere uitleg van het woord “ouder”: hieronder vallen ook voogden en verzorgers. Dat betekent dat iemand die duurzaam en feitelijk voor een kind zorgt vaak een stiefouder die structureel meedoet in de opvoeding door de school als verzorger kan worden gezien. In dat geval mag deze persoon in principe net als een ouder informatie ontvangen en gesprekken bijwonen. Maar dit is alleen veilig als beide ouders deze rol erkennen. Wordt de status van verzorger betwist, dan doet de school er verstandig aan terug te vallen op de hoofdregel en de partner niet toe te laten zonder beider instemming.
– Discretionaire ruimte van de school. Ook als beide ouders akkoord zijn, is de school nooit verplicht een nieuwe partner toe te laten. De wettelijke plicht van de school gaat niet verder dan informatievoorziening aan ouders/verzorgers. De school mag dus, vanuit haar professionele verantwoordelijkheid, besluiten dat een gesprek alleen met de ouders plaatsvindt bijvoorbeeld om de vertrouwelijkheid, de rust of de veiligheid te bewaken.– Het belang van de leerling centraal. Uiteindelijk draait het om het belang van het kind. Het kind heeft recht op privacy: gevoelige informatie hoort niet zomaar met derden gedeeld te worden. Het kind heeft recht op rust: een gesprek met te veel spanning of “kampen” kan schadelijk zijn. De wens van het kind mag worden gehoord, maar is niet doorslaggevend; scholen moeten voorkomen dat een leerling in een loyaliteitsconflict belandt.
– Advies voor scholen
* Leg in een protocol vast dat oudergesprekken bedoeld zijn voor ouders met gezag.
* Toelating van een nieuwe partner kan alleen met instemming van beide ouders, óf als duidelijk is dat de partner verzorger is.
* Bij twijfel of conflict: partner niet toelaten en zo nodig twee afzonderlijke gesprekken voeren.
* Houd altijd het belang van de leerling voor ogen: privacy, rust en veiligheid gaan vóór wensen van ouders. - Wat mogen leerkrachten over de scheiding zeggen?
‘Juf, vind je dat mijn kind de laatste tijd ook wat stiller is? Komt het door de scheiding? Heeft ze het daar wel eens over? Vertoont ze dit gedrag ook als mijn ex haar komt ophalen?’ Zomaar wat vragen, die op het eerste oog met de gemoedstoestand van het kind te maken lijken te hebben. Maar, pas op! De reactie van de leerkracht kan ingezet worden in de juridische strijd tussen de scheidende ouders. In het ergste geval wordt de leerkracht opgeroepen om te getuigen. Om dit te voorkomen is het belangrijk voor leerkrachten en schoolbestuurders om zich zo neutraal mogelijk op te stellen. Maak hier goede afspraken over in het protocol ‘hoe om te gaan met gescheiden ouders’. Bijvoorbeeld dat de leerkracht, bij een gevoelige echtscheiding of ernstige conflicten tussen gescheiden ouders, – als uiterste middel – voor informatie over het kind verwijst naar de directeur. - Tegen de afspraken in komt de partner het kind ophalen, wat nu?
Soms komt een ouder (zeg de vader) zijn kind ophalen tegen de afspraken van het co-ouderschap in. Is er een contactverbod met de vader, dan mag het kind onder geen beding met hem mee. Is dit niet het geval en je kun de moeder niet bereiken, dan geldt een soort onderzoeksplicht. Misschien heeft de moeder gezegd dat hij gevaarlijk is? Is dat stemmingmakerij of heeft u dezelfde ervaringen? Hoe reageert het kind als dat zijn vader ziet? Bij sterke twijfels, geef het kind niet mee aan de vader. Wat je keuze ook is, maak een schriftelijk verslag van alles wat is gezegd en afgesproken. - Ik wil mijn kind inschrijven op een andere school, werk je even mee?
Een van de gescheiden ouders gaat verhuizen en schrijft zijn kind in op een andere school. In dat geval doe je er goed aan te onderzoeken of de andere ouder met gezag het met deze inschrijving eens is. Weet je of behoor je te weten dat de andere met het gezag belastende ouder niet op de hoogte is van de inschrijving of het hiermee oneens is, dan mag je de in- of uitschrijving niet accepteren. De ouder moet dan eerst zelf voor instemming van de andere ouder zorgen. Komen de ouders er niet uit en komt het kind daardoor thuis te zitten, schakel dan de leerplichtambtenaar in. Heeft slechts een ouder het gezag, dan mag je de in- en uitschrijving accepteren zonder toestemming van de ouder zonder gezag.
Meer tips en handvatten
- In het Helpdeskartikel ‘Gescheiden ouders’ zijn veelvoorkomende situaties en oplossingen besproken. Onderwerpen zijn in- en uitschrijving van leerlingen, informatieverstrekking, onder andere over cognitieve- en sociaal-emotionele ontwikkeling, leerprestaties en medische kwesties, nieuwe partner.
- In dit helpdeskartikel lees je welke vormen van ouderlijk gezag er zijn en wie precies recht heeft op welke informatie.
- Het advies is voor de omgang met gescheiden ouders een protocol op te stellen, waarin je als school uiteen zet hoe om te gaan met gescheiden ouders. Hiermee voorkom je zoveel mogelijk problemen met gescheiden ouders en handel je op eigen beleid, waarmee je anticipeert op incidenten.
Heb je vragen hierover?
Nienke van de VBS Helpdesk kan je helpen. Zij is bereikbaar via helpdesk@vbs.nl of bellen/WhatsApp 06-53 573 393. De Helpdesk is dagelijks bereikbaar tussen 9.00 – 15.00 uur.
