Terug naar overzicht

‘Rekening houden met elkaars belangen is cruciaal’

‘Samenwerken vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid’ was het thema van onze avondbijeenkomst op 18 november, die gekoppeld was aan de algemene ledenvergadering van VBS. Gastsprekers waren hoogleraar onderwijsrecht Pieter Huisman, over de structuuraspecten van samenwerking, en partner en samenwerkingscoach Edwin Kaats van adviesbureau Common Eye, over de cultuuraspecten en het proces van samenwerken in het onderwijs. Aansluitend volgde een stevig Lagerhuis-debat met de aanwezigen, gastsprekers en D66-Kamerlid Paul van Meenen.

Tijdens het huishoudelijk deel van de algemene ledenvergadering in de BINK Rooftopbar in Den Haag presenteerde Edward Moolenburgh, directeur VBS, een vooruitblik: Op weg naar 100 jaar VBS 1921-2021. ‘Pionieren in het onderwijs, wordt het thema van het jubileumjaar. Met als doel leden en niet-leden verder met elkaar en VBS te verbinden’, onthulde hij. Komend jaar zult u meer horen over de wijze waarop we het jubileum met u willen vieren. VBS-voorzitter Artho Jansen riep de leden op om daarover mee te denken.

Schexit
Na het diner openden twee jonge violistes de avondbijeenkomst met een prachtige uitvoering van Gulliver Suite van Telemann. Vervolgens noemde Pieter Huisman, bijzonder hoogleraar onderwijsrecht aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, lid van de Onderwijsraad en senior adviseur bij Hobéon, drie redenen voor samenwerking binnen regio’s: omdat het moet, omdat je het wil of omdat je kansen ziet. ‘Samenwerkingsverbanden voor passend onderwijs zijn bijvoorbeeld topdown opgelegd en daar zie je een institutionele samenwerking.’ Voor die samenwerkingsverbanden voorziet hij het ontstaan van een extra laag van onafhankelijke externe personen in het intern toezicht. Dit leidde tot enige beroering in de zaal. Daarnaast muntte hij de term schexit ‘Als je als schoolbestuur overvleugeld wordt in een samenwerking, heb je dan nog een opt-out optie, een schexit?’


Gedeelde belangen en ambities

Edwin Kaats, partner en samenwerkingscoach bij Common Eye (adviesbureau gespecialiseerd in samenwerking) en medeauteur van het boek ‘Leren samenwerken tussen organisaties’ ging in op vijf condities voor samenwerken: ambitie, belangen, relatie, organisatie en proces. Zijn ervaring is dat het bij een samenwerking te snel en teveel over de organisatie gaat en te weinig over ambitie en belangen. ‘Een gedeelde ambitie is het hebben van een heldere koers met elkaar. Hoe gedeelder de ambitie, hoe groter de kans dat de samenwerking slaagt’, stelde Kaats. Bij belangen gaat het over het waarom van de samenwerking. Ook daar geldt volgens Kaats: ‘Hoe beter de wederzijdse belangen aansluiten, des te groter de kans op succesvol samenwerken.’ Hij pleitte ervoor samenwerking niet te snel te institutionaliseren. Zijn ervaring is dat lichtere vormen vaak beter werken. Kaats: ‘Samenwerkingspartners zouden eens in de drie maanden het samenwerkingsproces moeten evalueren. Ik kom teveel situaties tegen waarin dit niet gebeurt.

Lagerhuis-debat

Aan de hand van stellingen over samenwerking volgde onder leiding van Henriëtte Kievit een Lagerhuis-debat met aanwezigen, gastsprekers en D66-Kamerlid Paul van Meenen. Laatstgenoemde lanceerde de stelling ‘een coöperatie van scholen is de samenwerkingsvorm van de toekomst’. ‘Scholen hebben voor financiën, personeel en huisvesting deskundigheid in huis gehaald, wat ze er gratis bijkregen is dat ze hun zeggenschap zijn kwijtgeraakt aan besturen. Daarom zouden scholen een schexit moeten hebben, zodat we naar coöperaties van scholen toe kunnen’, lichtte Van Meenen toe. De reacties waren wisselend. Er waren voorstanders van meer zeggenschap van scholen en tegenstanders die vrezen dat een coöperatie te vrijblijvend is en tot hogere kosten leidt. De voorzitter vatte het debat bondig samen en nodigde de aanwezigen uit voor de borrel.

U leest een uitgebreid verslag in het volgende nummer van ons magazine De VBS, dat voor de kerstvakantie in de bus valt.

Gerelateerd