Terug naar overzicht

‘Kwaliteit basisschool lees je niet af aan eindtoets’

De kwaliteit van een basisschool lees je niet af aan de scores bij de eindtoets, concludeert het CPB. Dit bevestigt het standpunt van VBS dat de eindtoets niet bedoeld is als vergelijkingsinstrument.

De Cito-scores van scholen zijn het ene jaar vaak veel hoger dan het andere. Van de 10 procent scholen met het laagste schooleffect (leerresultaat van de school gecorrigeerd voor leerlingkenmerken) behoort slechts 28 procent een jaar later weer tot de 10 procent scholen met het laagste schooleffect. Het omgekeerde geldt ook: slechts 36 procent van de 10 procent beste scholen behoort een jaar later opnieuw tot die categorie.

Achtergrond leerlingen
De gemiddelde schoolscore hangt slechts deels samen met de kwaliteit van de school. De verklaring voor een aanzienlijk deel van de verschillen zijn de achtergronden van leerlingen, toevallige fluctuaties van jaar op jaar, en verschillen in kenmerken en prestaties van medeleerlingen. Dit blijkt uit de CPB-publicatie ‘Verschillen in leerresultaten tussen scholen’. Het CPB onderzocht de verschillen in leerresultaten tussen scholen in opdracht van het ministerie van Onderwijs.

Twintig procent van de verschillen tussen scholen komt door de achtergrond van leerlingen, zoals familie. Toeval speelt een rol doordat het schoolresultaat het gemiddelde is van de eindtoetsscore van een beperkt aantal leerlingen. Ook bepalen de achtergrond en prestaties van medeleerlingen de schoolresultaten. Een positief effect is er bij medeleerlingen van ouders met een hoog inkomen en als er minder leerlingen van laagopgeleide ouders zijn. Een negatief verband is er bij grote verschillen in leerresultaten. Ervaren leerkrachten op school hebben een positief effect, en relatief veel nieuw personeel veroorzaakt een negatief verband op de schoolscore.

Eindtoets is hulpmiddel
De schoolscores wisselen sterk van het ene op het andere jaar. Daarom is volgens de CPB-onderzoekers het schooleffect in een bepaald jaar geen betrouwbare indicator voor de kwaliteit van een school.

VBS vindt dat de nadruk niet op vergelijkbaarheid van de toetsen moet liggen. ‘De eindtoets is een hulpmiddel voor school en ouders bij het bepalen van de ontwikkeling van een leerling en het best passende vervolgonderwijs. Het is geen landelijk vergelijkingsinstrument, hoogstens een toetssteen voor schoolkwaliteit’, zegt Edward Moolenburgh, directeur van VBS.

Lees de CPB-publicatie ‘Verschillen in in leerresultaten tussen scholen’.

Gerelateerd