Terug naar overzicht

Kamer stemt voor afschaffen fusietoets

De Tweede Kamer heeft 10 september ingestemd met het afschaffen van de fusietoets in het primair en voortgezet onderwijs. De fusie-effectrapportage (FER) en het instemmingsrecht voor de MR blijven wel bestaan. Door middel van amendementen zijn de positie van FER en MR zelfs versterkt. Uit het wetsvoorstel blijkt dat er nog steeds meer kleinere schoolbesturen zijn dan grotere. Daarom heeft VBS steeds gepleit voor nader onderzoek naar de voordelen van kleine schoolbesturen.

De amendementen leggen vast dat na drie jaar zal worden geëvalueerd of de FER bij een fusie daadwerkelijk wordt opgesteld. Zo nodig wordt dat onderzoek na nog eens drie jaar herhaald. Een bestuur moet een FER tien jaar bewaren. Ook heeft de Kamer besloten dat een MR gedurende het gehele proces betrokken moet zijn bij de voortgang van de plannen, dus al vanaf het allereerste moment dat een bestuur het voornemen tot fusie bekend maakt. Een MR mag dus niet overvallen worden met een voorgenomen besluit waar alleen nog maar ja of nee tegen kan worden gezegd.

In een FER moeten ook afspraken worden vastgelegd tussen bestuur en MR, voor het geval uit een evaluatie van een fusie blijkt dat niet alles positief is verlopen. Afspraken kunnen gaan over ontvlechting (bij een institutionele fusie) of opting-out (bij een bestuurlijke fusie).

Het verdwijnen van de fusietoets is vastgelegd in het regeerakkoord. Doel is bestuurlijke samenwerking te vereenvoudigen. Dit is van belang vanwege de forse leerlingenkrimp de komende jaren.

Onvoldoende waarborg
Met de aangenomen amendementen is de positie van de medezeggenschap weliswaar versterkt. Maar de vraag blijft wat er nog te doen is als een MR eigenlijk tegen een fusie is. Een geschil aanhangig maken is het enige dat nog rest, maar biedt verder ook geen garanties. VBS vindt deze toetsing derhalve onvoldoende waarborg voor een zorgvuldig fusieproces. Daarom maakt de wetgever wat VBS betreft haast met de wettelijke mogelijkheid tot opting-out, zodat een school uit een schoolbestuur kan stappen om verder te gaan onder een nieuw te vormen bestuur. Met de huidige wet- en regelgeving zal dat nooit gebeuren.

Nog steeds impliciete druk op schaalvergroting

Uit de cijfers die in het wetsvoorstel worden genoemd over de grootte van besturen blijkt dat er nog steeds meer kleinere schoolbesturen zijn dan grotere. Dit zegt misschien iets over de ervaren voordelen van kleinschaligheid. VBS heeft daarom steeds gepleit voor nader onderzoek naar de voordelen van kleinere schoolbesturen. Vanwege de afgeschafte fusietoets en gezien het feit dat de menselijke maat -ook door de politiek- centraal wordt gesteld, terwijl concrete maatregelen ter waarborging uitblijven en er zelfs impliciete druk op schaalvergroting van veel maatregelen uitgaat.

Het onderzoek zou moeten gaan over de vraag of kleinschaligheid in de dagelijkse praktijk inderdaad beter is voor betrokkenen (niet alleen vanuit bedrijfseconomische oogpunt, maar ook naar kwaliteit in brede zin en naar tevredenheid van alle belanghebbenden) en of de maatschappelijke effecten op langere termijn ook niet gunstiger blijken te zijn.
(11-09-2019)

Gerelateerd